Thần Cứu tế Minh Hoàng Cư sĩ Đại vương

Dịch theo bản khai thần tích thần sắc làng Yến Vỹ tổng Phù Lưu Thượng phủ Mỹ Đức tỉnh Hà Đông.

Vâng khảo cứu theo ghi chép trong sách thời Lê Thánh Tông.

Thần là núi non giáng thần, sinh ra bậc thánh, học đủ năm xe, chân truyền Liêm Lạc. Lại thêm vốn gia thế giàu mạnh, tài vật đủ đầy.

Thần ngay từ đầu không lấy đó mà tự mãn, sở học tuy đã là rừng văn tỏa sáng, khao khát có trận bút tuôn mang, nhưng tháp nhạn chưa đề danh, bia rùa chưa trúng tuyển. Ý chí của Thần do đó còn lấy làm áy náy. Thế là các khoa năm Quý Dậu và Bính Tí đều dự tuyển.

Khi ấy chẳng may gặp lúc có kẻ loạn thần tiếm ngôi vị. Thần liền bỏ không ra làm quan mà lui về ở ẩn theo niềm vui lam khói, núi sông. Thường thường hay đến Hương Sơn ngắm cảnh vui vườn rừng, nước biếc non kỳ, lòng từ cao quý, trăng  thanh gió mát, một mình ngắm ánh xuân. Người đời coi như một vị thần tiên nơi trần gian, và gọi là Chân ẩn Tiên sinh.

Một hôm Thần đi qua đầu khu Hội Xá, thấy ngôi làng này là nơi người dân sống sung túc, nhà cửa kiên cố, phong tục tập quán giản dị và chân thật, người dân tốt bụng và hào phóng. Lúc qua bến xem sông, lúc dạo bộ núi rừng, thấy sông núi hữu tình, yên bình và đáng yêu. Thần bèn xem quẻ chọn đất trong dân để ở, quyết chí về đây ẩn dật.

Mỗi khi có ngày nhàn hạ thì lại dựng màn nhận học trò, lên lớp giảng dạy. Vui thú xem mây trời Triệu Tống xưa, núi sông xưa cùng ngâm vịnh chốn nhà tranh, nhàn nhã ngày tháng Nam Dương. Chiếu là báu, rương là ngọc, không màng đến việc vương hầu. Xuân ngâm hè đàn, tự lấy điển tịch làm vui. Bốn phương nghe tiếng ôm hòm đến học thành trường lớp. Khi ấy số người có được thành tài đức không biết bao nhiêu mà kể. Bồi dưỡng thành phong tục. Người người yêu mến gọi là ông Hoằng tư Cứu tế Ẩn sĩ.

Trong một ngày yên bình Thần từng nói:

  • Ta sẽ tâu lên Thượng đế để thôn các ngươi được an lành. Thôn các người có sông hồ nối bức, rừng núi trước mặt, đất nhiều thịt cá, núi lắm gỗ quý . Nay ta hứa rằng với những điều lợi tự nhiên đó các ngươi sẽ có đủ phương tiện mà sinh sống. Các ngươi sẽ được toại nguyện.

Dân chúng đều đồng ý, nhưng không ai dám tin.

Một hôm Thần cưỡi hạc đen bay lên không, cưỡi mây trắng mà về Thượng đế. Bỗng thấy đầu sông Đường An cá, rùa sinh ra rất nhiều, ăn không thể hết. Cả thôn chài lưới bắt được, dùng nhiều. Từ đó cuộc sống ngày càng sáng sủa, năm năm thêm phú quý, quả như Thần đã từng nói vậy. Người dân cảm ơn đức đó bèn lập đền mà phụng thờ. Vạn đời mãi lưu hương lửa không dứt. Cầu gì ứng đó, đúng như lời khấn.

Thế rồi tiếng thiêng vang đến triều đình. Lê Thánh Tông năm thứ 6 có hạn lớn, vua sai cầu đảo ở đền thần, quả nhiên được mưa lớn, nên ban tặng là Quảng vận Anh lược Tế thế Phù vận. Năm đầu thời Lê Cảnh Hưng ban tặng mỹ tự là Cứu tế Minh Hoàng Cư sĩ. Năm thứ 28, năm thứ 44 ban tặng là Tá tịch Đại cựu Hồng ân Vĩ tích Thuần hỗ. Năm đầu thời Chiêu Thống các sắc phong có 4 đạo khai sau. Một đạo phong thêm 4 chữ Hoằng tế Linh phù. Từ đó trải qua các thời đã phong thêm 99 chữ.

Tự Đức năm thứ 34 ngày 16 tháng Bảy nhuận. Tiến sĩ quản Nội các tu soạn, Đỗ Huy Quỳnh vâng khảo cứu. Hàn lâm phụng thờ, quản Quốc sử quán, thừa biện Trần Văn Cung vâng duyệt. Bộ Lễ chính bát phẩm Đinh Trang vâng trao. Bộ Lễ thư lại Dương Huyền vâng nhận. Bộ Hộ chính cửu phẩm quản thủ kho kinh đô Bạch Quang Thiều vâng lĩnh. Hàn lâm viện đợi chiếu Trần Như Cương vâng sao.

Leave a comment